الملا فتح الله الكاشاني
126
تفسير خلاصه منهج الصادقين ( خلاصة المنهج ) ( فارسى )
گشتند پس چون رسيد آن آدميان را يعنى هر يك از اين كفار را ضُرٌّ سختى از فقر و فاقه و مرض دَعانا خواند ما را و دفع آن را از ما در خواست يعنى حال خود را منعكس ساخت و بنقيض مطلوب خود ميل نمود ثُمَّ إِذا خَوَّلْناهُ پس چون داديم ما او را از روى تفضل نه بر وجه استحقاق نِعْمَةً مِنَّا بخششى از جانب خود يعنى فقر او را بثروت و مرض او را بصحة بدل كرديم به همان طريق عناد و انكار پيش گرفته قالَ گفت كه إِنَّما أُوتِيتُهُ جز اين نيست كه داده شدهام به آن نوع نعمة چيزى را كه دادهاند مرا از او عَلى عِلْمٍ بر دانش از من يعنى اين نعمت به جهت معرفة من بوجود كسب و كياست و كفايت من در تحصيل آن حاصل شده يا به جهت علم خداى باستحقاق من يا علم من بفضل و استحقاق خود اين نعمت مرا دست داد پس رد قول او نموده به اين قول كه ميگويد بَلْ نچنين است كه ميگويد بلكه هِيَ فِتْنَةٌ اين نعمة امتحان و آزمايش است او را تا ظاهر گردد كه او شاكر است يا كافر يا نيست آن نعمة مگر عقوبت به جهت سبب آن از منعم حقيقى وَ لكِنَّ أَكْثَرَهُمْ و ليكن بسيارى از ايشان لا يَعْلَمُونَ نميدانند و تميز نميكنند بلا را از نعما و يا نميدانند كه همهء صنوف نعمة از جانب حضرت عزتست . قَدْ قالَهَا بدرستى كه گفتهاند اين مقال را يعنى كلمهء انما اوتيته على علم الَّذِينَ مِنْ قَبْلِهِمْ آنان كه پيش از اينان بودند مثل قارون به كلمة اوتيته على علم عندى قايل شد و قوم او تصديق او كردند فَما أَغْنى عَنْهُمْ پس باز نداشت از ايشان عذاب ما كانُوا يَكْسِبُونَ آنچه بودند كه كسب ميكردند و جمع مينمودند از امتعه و اموال بلكه موجب و بال و سبب نكال ايشان شد . فَأَصابَهُمْ پس رسيد بايشان سَيِّئاتُ ما كَسَبُوا جزاى بديها كه كسب نمودند وَ الَّذِينَ ظَلَمُوا و آنان كه ستم كردند و طريق ناسپاسى پوئيدند مِنْ هؤُلاءِ از اين گروه مشركان كه معاصر تواند سَيُصِيبُهُمْ زود باشد كه برسد بايشان سَيِّئاتُ ما كَسَبُوا عقوبت بديها آنچه كردهاند همچنانكه بامم سابقه رسيد وَ ما هُمْ بِمُعْجِزِينَ و نيستند ايشان عاجزكنندگان ما از تعذيب به اين وجه كه تعذيب را از ما فوت سازند يا از آن بگريزند و از تحت قدرت ما بدر آورند مرويستكه بعد از نزول اين آيه آنها را هفت سال بشدة قحط مبتلا ساخت و صناديد ايشان را در روز بدر بقتل رسانيدند بعد از آن هفتسال ديگر ارزانى و رفاهيت بايشان كرامة فرمود تا عارف شوند آنكه قبض و بسط روزى بيد قدرت اوست و غالبيت